Informacje o programie

Program Starszy Brat Starsza Siostra ma ponad stuletnią tradycję. Narodził się z potrzeby serca, z bezinteresownej gotowości niesienia pomocy drugiemu człowiekowi. Nie został stworzony w pracowniach psychologów, socjologów czy terapeutów. Ale ma swoje umocowanie naukowe w teorii i praktyce mentoringu.

Program Starszy Brat Starsza Siostra jest amerykańskim projektem środowiskowym, wprowadzającym mentoring w procesy wychowawcze i profilaktyczne. Polega na wytworzeniu dobrej relacji oraz więzi emocjonalnej między dzieckiem znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej ("młodszym"), a jego mentorem - opiekunem i przewodnikiem ("starszym" bratem czy siostrą) - który przez co najmniej rok opiekuje się "młodszym", pomaga mu w nauce i rozwiązywaniu życiowych problemów, podnosi jego samoocenę. Wytworzenie więzi między "przyszywanym rodzeństwem" stanowi podstawowy czynnik chroniący dziecko przed zagrożeniami, ryzykownymi wyborami i demoralizacją. Ta więź niesie efektywną pomoc i nadzieję dzieciom i młodzieży, które są w trudnej życiowo, kryzysowej sytuacji. Znamy i widzimy wokół siebie wiele takich dzieci: smutnych, zagubionych, odrzuconych, z niskim poczuciem własnej wartości, wreszcie wychowujących się w rodzinach, które przeżywają kryzys.

Program Starszy Brat  Starsza Siostra jest przykładem mentoringu planowanego, który polega na zorganizowanym działaniu, w wyniku którego lider - wolontariusz (mentor) jest dobierany, szkolony i łączony w parę w efekcie formalnego, standaryzowanego i monitorowanego procesu. Zasadniczym celem jest profilaktyka i prewencja.

Mentoring jest uznaną i sprawdzoną metodą wspierania rozwoju osobistego ludzi młodych; dobrze prowadzony może zmienić scenariusz życiowy młodych ludzi: ograniczyć spożywanie przez nich alkoholu, narkotyków, naruszania prawa i co szczególnie istotne -  pozwala lepiej wykorzystać ich możliwości edukacyjne oraz walory osobowe. Program Starszy Brat Starsza Siostra jest okazją do wprowadzenia odpowiednio przygotowanych wolontariuszy w życie dzieci i młodzieży po to, aby mogły one nawiązać z nimi relację pełną zaufania. Dorosły wolontariusz może stać się wzorem do naśladowania, mentorem i przewodnikiem, ale także przyjacielem dającym wsparcie i poczucie bezpieczeństwa.

Związek z troskliwą ale i odpowiednio przygotowaną osobą może pomóc młodemu człowiekowi w przyswajaniu właściwych postaw, może uczyć pozytywnego postrzegania samego siebie i swojej przyszłości; szukania wartości takich, jak: troskliwość, sprawiedliwość społeczna, uczciwość i odpowiedzialność. Uczy również ważnych kompetencji społecznych: zawierania przyjaźni, planowania swojego życia, podejmowania racjonalnych decyzji. Może też zachęcać, motywować dziecko do nauki. Rozwija interpersonalne więzi emocjonalne oraz zainteresowania dzieci - które są zasadniczymi czynnikami ochronnymi w profilaktyce.

 Program był ewaluowany w latach 90 - tych w USA. Badania wykazały, że wolontariusze, którzy są starannie wybrani, przeszkoleni, i którzy otrzymują ciągłe wsparcie ze strony "kierującego przypadkiem", rzeczywiście odmieniają życie swego podopiecznego. Dzieci korzystające z Programu Starszy Brat Starsza Siostra były mniej skłonne do zachowań agresywnych, do sięgania po narkotyki czy alkohol, wykazywały się lepszym zachowaniem, właściwymi postawami oraz wywiązywaniem się z obowiązków; polepszyły się ich stosunki z rodzicami i rówieśnikami.

Program jest realizowany w Polsce od 1991 roku. Trafił do Szczecinka jako dar kobiety uratowanej z zagłady w czasie II wojny światowej. Dar wdzięczności za pomoc polskiej Starszej Siostry, która gotowa była dawać swoje życie za jedną małą dziewczynkę.

Kiedy rozpoczynaliśmy działalność Programu w Polsce, kraj obwieszony był plakatami reklamującymi papierosy: "Palę, bo lubię". Chcieliśmy wykorzystać to hasło zapraszając ludzi do robienia czegoś, co można naprawdę polubić - pomagania innym... . "Pomagam, bo lubię" - to hasło naszego Programu, które staramy się wcielać w życie. Chcemy, aby nasz Program i jego wezwanie były zachętą do życia pozytywnego, alternatywą dla ludzi młodych i starszych, modą i sposobem życia nie tylko w świecie "moich problemów" i "mojego ja", ale czegoś znacznie bardziej wartościowego - służenia innym pomocą, radą, doświadczeniem, dzielenia się swoimi radościami i troskami.

Obecnie Program Starszy Brat Starsza Siostra ma szerokie zastosowanie w profilaktyce; mamy wypracowane polskie standardy, procedury, programy szkolenia wolontariuszy i koordynatorów, wzory dokumentacji.  W wielu ośrodkach w całej Polsce Program jest realizowany w różnorodnych wariantach - w zależności od specyfiki potrzeb  dzieci i młodzieży oraz zasobów realizatorów. 

Program jest przeznaczony dla instytucji i organizacji pozarządowych, które pracują z dziećmi i mają doświadczenie we współpracy z wolontariuszami, a także są gotowe pod opieką Fundacji realizować jego cele. Fundacja prowadzi szkolenia oraz wspiera finansowo realizację Programu.

Idea Programu jest prosta: szukanie mądrych, odpowiedzialnych Starszych Braci i Sióstr i potrzebujących pomocy Młodszych. Spotkanie dwóch osób, które przynosi radość, dobro i nadzieję. Ale w tym Programie są tak naprawdę 4 grupy odbiorców:

• Dzieci i młodzież będące z różnych powodów w trudnej sytuacji życiowej.
• Ich rodzice i opiekunowie, którzy mają wpływ na ich rozwój i na wszystko, co się wokół nich dzieje. Będą mieli też wpływ na realizację Programu.
• Wolontariusze - młodzi ludzie gotowi bezinteresownie ofiarować siebie, swój czas, doświadczenia życiowe drugiemu, młodszemu człowiekowi, który jest w potrzebie.
• Koordynatorzy - osoby przygotowane do tego, aby opiekować się zarówno dziećmi jak i wolontariuszami, dbać o zawiązane związki i utrzymywać kontakty z rodzinami.

Ten Program daje dzieciom szansę kochania - wyraz troski o drugiego człowieka. Skarbem Programu są wolontariusze - o których my - opiekunowie musimy się troszczyć: chwalić ich, przygotowywać, nagradzać, zachęcać. Opieka nad dziećmi nie jest zabawą - jest wyzwaniem, powołaniem, misją. Ma nieść realną pomoc dziecku.

W czasie trudności - opiekun projektu musi być na miejscu, czuwać i pomagać. Musi być tym, który potrafi pomóc. Nie może traktować swoich działań jak obowiązek, zawodowe działanie. To powinna być jego misja.
Tuż przed śmiercią Irvin Westheimer - uważany za pierwszego Starszego Brata, mówił: "Patrząc wstecz na moje życie, na życie mojego młodszego brata Toma i wielu innych podopiecznych, widzę, że oni dali mi znacznie więcej niż ja mogłem im dać. Oni dali mi wiarę w moje życie, dali mi najpiękniejsze doświadczenie mojego życia"